Deprecated: Function set_magic_quotes_runtime() is deprecated in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-settings.php on line 18

Strict Standards: Declaration of Walker_Comment::start_lvl() should be compatible with Walker::start_lvl(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-includes/comment-template.php on line 0

Strict Standards: Declaration of Walker_Comment::end_lvl() should be compatible with Walker::end_lvl(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-includes/comment-template.php on line 0

Strict Standards: Declaration of Walker_Comment::start_el() should be compatible with Walker::start_el(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-includes/comment-template.php on line 0

Strict Standards: Declaration of Walker_Comment::end_el() should be compatible with Walker::end_el(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-includes/comment-template.php on line 0

Strict Standards: Declaration of Walker_Category_Checklist::start_lvl() should be compatible with Walker::start_lvl(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-admin/includes/template.php on line 0

Strict Standards: Declaration of Walker_Category_Checklist::end_lvl() should be compatible with Walker::end_lvl(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-admin/includes/template.php on line 0

Strict Standards: Declaration of Walker_Category_Checklist::start_el() should be compatible with Walker::start_el(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-admin/includes/template.php on line 0

Strict Standards: Declaration of Walker_Category_Checklist::end_el() should be compatible with Walker::end_el(&$output) in /var/www/vhosts/v-3407.webspace/www/808.kz/zs.808.kz/kz/wp-admin/includes/template.php on line 0
Қазақстанның Мәртебе Төрі
 
 
Арқалық
АрқалықАрқалық - орталық Қазақстандағы қала, бұрынғы Торғай облысының орталығы, қазіргі таңда орталық Қостанай облысындағы ауданмен аттас.

1956 жылы негізі қаланған, 1965 жылы қала мәртебесіне ие болды. Арқалық қаласынан Қостанайдың облыс орталығына дейінгі аралық 480 шақырым, Астанаға дейінгі арақашықтық 670 шақырым.

2006 жылы халық саны 42 мың адамды (оның ішінде: тікелей қала тұрғындары - 26 мың адам, қала аумағына кіретін 14 ауыл мен 3 ауылдық округта 16 мың адам) құрады.

Қала облыс орталықтарындағы теміржол хабарламаларымен байланысады (тармақтың соңғы бекеті Есіл - Державин - Арқалық). Қостанай - Арқалық көлік жолы асфальтталған, алайда қатты бүлінген. Жезқазған - Арқалық көлік жолы қара жол, жауын-шашынды ауа райы болғанда қатты шылқылдап, тіпті жүк көлігі үшін жүру қиынға түседі. Ту-154, Ту-134 және т.б. сыныпты ұшақтарды қабылдауға қабілетті әуежай бар (қаладан солтүстік-батысқа қарай 6 шақырым жерде орналасқан); кеңес заманында бұл жерден Қазақстанның көптеген қалаларына әуерейстері ұшқан, алайда 1990 жылдың ортасынан бастап әуежай қараусыз қалды және космостық аппараттарды құтқару-іздеуді қамтамасыз ету кезінде ғана пайдаланылады

1956 жылы Арқалық геологтар мен құрылысшылардың ауылы ретінде негізі қаланған. Қала соғыстан кейін осы жерде боксит (алюминий өндіруге арналған шикізат) кеніші ашылғаннан соң пайда болды.

1956 жылдың 17 мамырында КОКП ОК мен КСРО Министрлер Кеңесі бірлескен қаулы қабылдады, онда «Амангелді боксит кенішінің базасында Торғай боксит кенішін құру және пайдалану» деген жолдар жазылған.

1960 жылы Арқалық Бүкілодақтық екпінді комсомол құрылысы деп жарияланды, мұнда бүкіл КСРО-дағы жастар ағылып келіп жатты.

1965 жылы Арқалық қала мәртебесіне ие болды, 1971 жылы қайта құрылған Торғай облысының орталығы болды.

1980 жылы қала өркендей түсті: мұнда ет комбинаты, құс фабрикасы, сүт зауыты, элеватор, керамикалық фабрика, тігін фабрикасы, радиобөлшек зауыты жұмыс істеді, әуемотор зауытының құрылысы басталды; торғай боксит кенішін басқару (ТБКБ) КСРО боксит кенішінің 20%-ын өндірді. Өнеркәсіптік өндіріс табыстарына қарамастан, Торғай облысының экономикасы Қазақстанның басқа аймақтарынан төмен болды, өйткені оның экономикасы 90% аграрлық бағытта болды. Облыс республикалық бюджеттен үнемі дотация талап етіп жатты, сондықтан 1988 жылдың маусым айында облыс жойылып, оның аумағы Қостанай мен Ақмола облыстарының еншісіне берілді. Енді облыс орталығы болудан қалған қаладан инфрақұрылымның бір бөлігі алынды (мәселен, облыстық радиостанция), болашағы бар өнеркәсіптік объектілердің бірқатары тоқтап қалды.

1989 жылы Арқалықтың белсенді тұрғындары Торғай облысын қалпына келтіру жөніндегі ұйымдастырушы комитет құрды, 1990 жылдың тамыз айында республика басшылығына жазылған үндеудің арқасында Торғай облысы қайта құрылып, Арқалық қайтадан облыс орталығы болды. Бүгінгі таңда Арқалық қаласында жұмыссыздық деңгейі өте жоғары Қазақстанның күйзелістегі қалаларының қатарына кіреді. Қалада қаланың тіршілігін және «Қазақстан алюминиі» АҚ құрылымына енетін Торғай боксит кенін басқаруды қамтамасыз ететін кәсіпорыннан басқа өнеркәсіп жоқтың қасы. Осы жерден өндірілген боксит кеніші Павлодар мен басқа аймақтардағы алюминий зауыттарына жіберіледі. Арқалықтың өзінде алюминий зауытын құру қиын, өйткені мұнда сумен жабдықтаудың қажетті қуатты көздері жоқ.